ТҮРКІСТАН — ҰЛТ РУХЫНЫҢ ТЕМІРҚАЗЫҒЫ: ЖАҢА КОНСТИТУЦИЯ ЖӘНЕ ЖАСАМПАЗДЫҚ ЖОЛЫ
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Түркістан облысына жасаған жұмыс сапары еліміздің рухани астанасына деген айрықша ілтипат пен болашаққа бағытталған стратегиялық жоспарлардың тоғысуына айналды. Мемлекет басшысы өз сөзін Түркістанның қазақ халқы мен күллі түркі әлемі үшін қасиетті шаңырақ екенін баса айтудан бастады. «Менің Түркістанға ықыласым ерекше екенін жақсы білесіздер. Мемлекет басшысы ретінде алғашқы сапарымды осы өлкеден бастадым», – деген Президент бұл өңірді халқымыздың болмыс-бітімі мен қайсар рухының нышаны ретінде сипаттады. Әзірет Сұлтан кесенесі мен Қожа Ахмет Ясауи мұрасы тек тарихи жәдігер емес, бұл – ұлттық тұтастығымыздың алтын діңгегі.
Түркістанның тарихи рөліне тоқталған Президент бұл өңірде ұлтымыздың тағдырын айқындаған маңызды шешімдер қабылданғанын еске салды. Атап айтқанда, Ордабасыдағы ұлы жиынның үш ғасырлық тарихы мен Аңырақай шайқасындағы жеңіс ұлт бірлігінің жемісі екенін айта келе, бүгінгі Ұлттық құрылтайдың да осы тарихи сабақтастықтың жалғасы екенін жеткізді. Мемлекет басшысы мамыр айының ортасында Түркістанда Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдер басшыларының жоғары деңгейдегі жиыны өтетінін хабарлап, бұл халықаралық шараның әлемдік құбылмалы ахуал кезіндегі маңызына тоқталды.
Өңір экономикасы мен әлеуметтік дамудың жаңа белестері
Президент сапар барысында облыстың даму қарқынына оң баға беріп, нақты цифрларды алға тартты. Өткен жылы аймақ экономикасы 14 пайызға өсіп, салық түсімі алғаш рет 1 триллион теңгеден асқаны – атқарылған ауқымды жұмыстың көрсеткіші. Дегенмен, Мемлекет басшысы жетістіктермен шектелмей, түйткілді мәселелерді де ашық атап көрсетті. Әсіресе, Кентау жылу энергия орталығын жаңғырту және салынып жатқан бу-газ қондырғысының құрылысын тездету бойынша Үкімет пен «Самұрық-Қазынаға» қатаң тапсырма берді. «Жұмыс созылып кетті», – деп ескерткен Президент өңірлік қуаттылықтың мемлекет мықтылығына тікелей әсер ететін формула екенін тағы бір мәрте шегелеп айтты. Бұл елге не береді?
Энергетикалық қауіпсіздік: Бу-газ қондырғысының стратегиялық маңызы
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Үкімет пен «Самұрық-Қазынаға» бу-газ қондырғысының құрылысын тездетуді қатаң тапсыруының астарында үлкен экономикалық есеп жатыр. Бүгінде Түркістан облысы электр энергиясының басым бөлігін сырттан алатын дефицитті аймақтардың қатарында. Сондықтан бұл жобаның іске қосылуы өңір үшін келесідей маңызды мәселелерді шешеді:
Энергия тапшылығын жою: Бу-газ қондырғысы іске қосылғанда, аймақ өзін-өзі электр қуатымен толық қамтып қана қоймай, көршілес облыстарға да көмектесе алады. Бұл — жаңа өндіріс орындарын ашуға, зауыт-фабрикалардың іркіліссіз жұмыс істеуіне жол ашатын негізгі фактор.
Жоғары тиімділік (ПӘК): Кәдімгі көмір станцияларымен салыстырғанда, бу-газ технологиясының пайдалы әсер коэффициенті әлдеқайда жоғары (орташа есеппен 55-60\%). Яғни, жағылған отынның (газдың) энергияға айналу мүмкіндігі максималды деңгейде болады. Бұл — үнемшілдік пен заманауи технологияның тоғысқан жері.
Экологиялық тазалық: Түркістан — тарихи-мәдени орталық, туризм хабы. Сондықтан бұл жерде қоршаған ортаны қорғау өте маңызды. Бу-газ қондырғысы көмірмен жұмыс істейтін станцияларға қарағанда атмосфераға зиянды қалдықтарды (күл, күкірт тотығы) мүлдем шығармайды деуге болады. Бұл — «жасыл экономика» мен киелі шаһардың тазалығын сақтаудың тікелей жолы.
Тұрақты жылумен қамту: Қондырғы тек электр қуатын ғана емес, сонымен бірге қаланың жылу жүйесін де сапалы энергиямен толықтырады. Президент Кентау ЖЭО-сын жаңғыртумен қатар осы жобаны қатар қою арқылы аймақтың энергетикалық «тұйық шеңберін» жасақтауды көздеп отыр.
Ауыз сумен қамту және әлеуметтік нысандар құрылысы да Президенттің тікелей бақылауында қала бермек. Мемлекет басшысының тапсырмасымен Шардара ауданының халқын сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету «Тама-Тастанбек» су торабының құрылысы жүріп жатыр. Ол үшін 17 млрд теңге бөлініп, нысан биыл жылдың аяғында пайдалануға беріледі деп күтілуде.
Халық Конституциясы – жас ұрпақтың жарқын болашағының кепілі
Сапардың маңызды бөлігі елдегі конституциялық реформаларға арналды. Президенттің айтуынша, жалпыхалықтық референдумда қолдау тапқан жаңа Ата заң – нағыз «Халық Конституциясы». Бұл құжат Қазақстанның мүлде жаңа тұрпатты елге айналғанының дәлелі. Түркістан жұртшылығының референдумдағы жоғары белсенділігіне (92,21 пайыз қолдау) ризашылығын білдірген Қасым-Жомарт Тоқаев, жаңа Конституцияның 1 шілдеден бастап күшіне енетінін және 15 наурыз – Референдум күні жыл сайын мемлекеттік мереке ретінде атап өтілетінін жариялады.
«Жаңа Конституция, ең алдымен, өскелең ұрпақтың игілігі үшін қабылданды», – деген Мемлекет басшысы жастарға зор үміт артатынын жеткізді. Еліміздегі жастардың үштен бірі шоғырланған Түркістан облысында Президент отаншылдық пен адал еңбек құндылықтарын насихаттады. Оның пайымынша, нағыз отаншылдық – құрғақ ұран емес, ол – өз жұмысын адал орындау және елге нақты пайда әкелу. Президент «Адал азамат» тұжырымдамасы аясында еңбекқорлықты ұлттық болмыстың ажырамас бөлігіне айналдыруды басты идеологиялық бағыт ретінде айқындап берді.
Өркениет жолы және технологиялық ілгерілеу миссиясы
Мемлекет басшысы тарихтың қасіретті тұстарына мұңайып отыра бермей, болашаққа зор үмітпен қарау керектігін ескертті. Бүгінгі заманның кілті – жоғары технологиялар мен жасанды интеллектте. Президент Қазақстанның жаңа Жарғысын «Қасым ханның қасқа жолы мен Әз Тәукенің Жеті жарғысының» заманауи жалғасы деп атады.
Бұл жаңа Жарғы тек құқықтық құжат емес, ол – мемлекеттің егемендігін, аумақтық тұтастығын және азаматтардың бостандығын қорғайтын негізгі күш. Алғаш рет ұлттық валютаның мемлекеттік нышан ретінде бекітілуі және волонтерлер қызметінің конституциялық мәртебе алуы – ел дамуының жаңа сипатын көрсетеді. «Біз ешқандай кедергіге қарамастан, елімізді өркениет жолына шығаруымыз керек. Қазақстаннан басқа Отанымыз жоқ», – деп түйіндеген Президенттің сөзі әрбір азаматты ортақ мақсатқа жұмылуға шақырады.
Түркістан толғауы: Жаңа Конституция – елдіктің жаңа Жарғысы және өңірлік дамудың стратегиялық бағдары
Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Түркістан төрінде сөйлеген сөзі ел дамуының жаңа кезеңін айқындап берген тарихи баяндамаға айналды. Мемлекет басшысы Түркістанды тек «алтын бесік» деп қана қоймай, оны түбі бір түркі жұртының қасиетті шаңырағы мен қазақ мемлекеттілігінің саяси орталығы ретінде биікке қойды. Бұл сапардың мәні терең: Президент бұл жерде ел тағдырын шешкен Ордабасы құрылтайы мен Аңырақай жеңісін мысалға келтіре отырып, бүгінгі реформалардың да дәл сондай тарихи салмағы бар екенін аңғартты.
Жаһандық бітімгер және экономикалық көшбасшы: Президенттің стратегиялық мәлімдемелері
Мемлекет басшысының Түркістан сапарындағы басты жаңалығы – әлемдік қарулы қақтығыстарды тоқтатуға бағытталған Үндеуі болды. Президент Қазақстанның геосаяси бейтараптығын сақтай отырып, киелі Түркістан шаһарын халықаралық келіссөздер алаңы ретінде ұсынды.
1. Түркістан – Бейбітшілік диалогының жаңа орталығы
Президент Таяу Шығыстағы шиеленістің әлемдік экономика мен тұрақтылыққа тигізер қаупін ашық айтты.
Қақтығысушы тараптарды азаматтық нысандарға шабуылды тоқтатуға және мәмілеге келуге шақыру.
Қазақстан «ара ағайын» болуға ұмтылмайды, бірақ өз жерін бітімгершілік үшін ұсынады. Түркістанның рухани мәртебесі бұл диалогқа ерекше салмақ берері анық. Бұл – қазақ халқының «ізгі ниетінің» нышаны.
2. Рекордтық жетістіктер: Экономиканың жаңа белесі
Мемлекет басшысы Қазақстанның Тәуелсіздік тарихында бұрын-соңды болмаған экономикалық көрсеткіштерін жариялады.
ЖІӨ серпіні: Ел экономикасы 6,5%-ға өсіп, Жалпы ішкі өнім 306 миллиард долларға жетті.
Әлеуметтік әл-ауқат: Жан басына шаққандағы табыс алғаш рет 15 мың долларға жетіп, ТМД-да көш бастады. Азаматтардың орташа өмір сүру ұзақтығы 75,9 жасқа ұзарды.
Инвестициялық хаб: Орталық Азияға келген инвесторлардың 69%-ы дәл Қазақстанды таңдаған. Бұл біздің елдің әлемдегі ең ірі 50 экономиканың қатарына нық енгенін дәлелдейді.
3. Инфрақұрылымдық жаңғыру: Жол мен Жылу – басты басымдық
Президент «арқаны кеңге салатын заман емес» екенін ескертіп, ел ішіндегі жүйелі жұмыстарды жіпке тізді. Мұндағы әрбір санның артында халықтың тұрмысын жақсарту мақсаты тұр.
Теміржол және автожол: Былтырғы 1500 шақырым теміржол құрылысы биыл 3700 шақырымға дейін ұлғаяды. Алдағы үш жылда 32 мың шақырым жол жөндеуден өтеді. «Жол болса, кәсіп болады» деген қағида – мақаланың мәйегі.
Энергетикалық реформа: Елдегі 37 ЖЭО жөнделіп, Көкшетау, Семей және Өскеменде жаңа станциялар бой көтереді. Бұл – аймақтарды жылумен және жарықпен тұрақты қамтудың кепілі.
Ауыл шаруашылығы: Салаға бұрын-соңды болмаған 1 триллион теңге субсидия бөлінді. Мақсат – шикізат емес, дайын өнім шығарып, ауыл еңбегінің құнын арттыру.
Жаңа Конституция – Жаңа табыс кепілі
Президент сөзінің соңын үлкен сеніммен түйіндеді. Барлық экономикалық рекордтар мен инфрақұрылымдық жобалар – бұл тек бастамасы ғана. Жаңа Конституция мен халықтың ынтымағы Қазақстанды дүние жүзіндегі ең озық 25 мемлекеттің қатарындағы орнын нығайтуға мүмкіндік береді.
Мемлекет басшысы Түркістанның мерейін өсіру түсетін жағымды жаңалығын айтты. Ұлттық құрылтайда әйгілі Қожа Ахмет Ясауи, Абай, Әл-Фараби бабаларымыздың бай мұрасын ұрпақ жадына сіру мәселесі көтерілген еді. Яссауи ілімі бүкіл жер жүзі мұсылмандарының кәдесі жарап тұр. Мемлекет басшысы Қожа Ахмет Ясауиді әлемнің әрбір түкпірінде, әсіресе, ірі мемлекеттерде кең ауқымда дәріптеуіміз қажет, бірақ ең біріншіден Қазақстанның жұртшылығына танымал етуді ұсынған болатын. Бүгін тақырыпқа тағы да тоқталып, тарихи тұлғаға жоғары сапалы туындыларды және фильмдерді арарп, еліміздің әрбір облысында Қожа Ахмет Ясауидің бірегей зияткерлік мұрасына арналған оқуларды ұйымдастыруға шақырды.
Қасым-Жомарт Тоқаев:
«- Мен жақын арада мемлекеттік наградалар қатарына Қожа Ахмет Ясауи орденін енгізу жөнінде Жарлыққа қол қоямын. Бұл жоғары марапат белгілі отандық және шетелдік ғалымдарға, мемлекет және қоғам қайраткерлеріне тапсырылады. Бұл орденнің мәртебесі жоғары болуға тиіс»,- деп, көпшілікті қуантып тастады.
