ҚЫЗҒАЛДАҚТЫ ҚЫЗЫҚТАЙМЫН ДЕП ТАПТАП КЕТКЕН
Түркістан облысында табиғи байлықтарды сақтау және қызғалдақтардың сирек түрлерін қорғау мақсатында «Қазақстан – қызғалдақтар отаны» атты ауқымды экологиялық акция ұйымдастырылды. Бұл бастама өңір тұрғындарының табиғатқа деген жауапкершілігін арттыруға және экологиялық мәдениетті нығайтуға бағытталды.
Іс-шара барысында қатысушылар тау бөктерінде өсетін Грейг қызғалдақтарының табиғи ортадағы әсемдігін тамашалап, оларды қорғаудың маңыздылығы туралы кеңінен ақпарат алды. Мамандардың айтуынша, қызғалдақтар тек көркемдігімен ғана емес, тарихи және ғылыми тұрғыдан да ерекше құнды өсімдік саналады. Ғылыми деректерге сәйкес, қызғалдақтардың тарихи отаны – Орталық Азия аймағы. Қазіргі таңда Қазақстан аумағында қызғалдақтың 35-тен астам түрі кездеседі. Олардың ішінде Грейг, Кауфман және Шренк қызғалдақтары кеңінен танымал. Аталған түрлердің 18-і Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Түркістан өңіріндегі табиғи парктерде қызғалдақтың 6 түрі өседі, оның ішінде Грейг пен Кауфман қызғалдақтары Боралдай аумағында ерекше таралған.
Экологиялық акция Түркістан облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасына қарасты «Сырдария-Түркістан мемлекеттік өңірлік табиғи паркі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің бастамасымен өткізілді. Іс-шара Бәйдібек ауданына қарасты Шұқыршақ ауылындағы Боралдай филиалы аумағында, Бәйдібек орманшылығының Шұқыршақ сарқырамасы туристік бағыты бойында ұйымдастырылды.
Тазалық шаралары мәдени-танымдық бағдарламамен жалғасын тапты. Табиғат аясында өткен мерекелік жиында ән-күй орындалып, көрермендерге рухани демалыс сыйланды. Сонымен қатар мектеп оқушылары экологиялық тақырыптағы зияткерлік ойындарға қатысып, табиғатты қорғау жөніндегі білімдерін арттырды. Ұлттық спорт түрлері – көкпар мен аударыспақ ұйымдастырылып, салт-дәстүр дәріптелді. Қыз-келіншектер ұлттық тағамдар әзірлеп, ұмыт бола бастаған ас мәзірлерін қайта жаңғыртты.
Шара соңында табиғатты қорғау ісіне белсенді атсалысып жүрген азаматтар арнайы марапаттарға ие болды. Ұйымдастырушылар мұндай ынталандыру жұмыстары қоршаған ортаға жанашырлықты күшейтуге ықпал ететінін атап өтті.
Аталған акция өңірде дәстүрлі түрде жыл сайын өткізіліп келеді. Оның негізгі мақсаты – қызғалдақтардың экологиялық және тарихи маңызын кеңінен насихаттау, сондай-ақ сирек өсімдіктерді қорғау мәдениетін қалыптастыру. Акция барысында табиғи парк мамандары оқушыларға түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, қызғалдақтарды жұлуға болмайтынын, олардың табиғи ортада сақталуы аса маңызды екенін ескертті. Қатысушыларға арнайы ақпараттық парақшалар таратылды.
Халықаралық тәжірибеге назар аударсақ, көптеген елдерде қызғалдақтарды қорғау мәселесіне ерекше мән беріледі. Мәселен, Нидерланды мемлекетінде қызғалдақтар ұлттық символдардың бірі саналады. Бұл елде қызғалдақ алқаптары арнайы бақылауда болып, заңсыз жұлу немесе зақым келтіру әрекеттеріне қатаң тыйым салынған. Сонымен қатар қызғалдақ өсіру ғылыми селекция арқылы жүргізіліп, сирек түрлер арнайы ботаникалық бақтарда сақталады.
Сондай-ақ Түркия мемлекетінде қызғалдақ тарихи-мәдени мұра ретінде қарастырылады. Ыстамбұл қаласында жыл сайын қызғалдақ фестивалі өткізіліп, онда гүлдерді қорғау мен көбейту мәселелері кеңінен насихатталады. Қоғамдық орындарда өсетін қызғалдақтарды жұлу заңмен шектеліп, айыппұл қарастырылған.
Еске сала кетейік, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 339-бабына сәйкес сирек кездесетін және жойылып кету қаупі бар өсімдіктер мен жануарларға зиян келтіру заңмен қатаң жазаланады. Атап айтқанда, құқық бұзушыларға 300 айлық есептік көрсеткішке дейін айыппұл салу, 800 сағатқа дейін қоғамдық жұмыстарға тарту немесе 3 жылға дейін бас бостандығын шектеу жазасы көзделген.
Осылайша, қызғалдақтарды қорғау – тек табиғатты сақтау ғана емес, ұлттық мұраны келешек ұрпаққа жеткізудің маңызды қадамы болып табылады.
