СУ РЕСУРСТАРЫН ДҰРЫС БАСҚАРУ ҰСЫНЫЛДЫ

Шардара ауданында су ресурстарын тиімді пайдалану, агроөнеркәсіптік кешенді дамыту және көктемгі дала жұмыстарының барысын үйлестіру мәселелеріне арналған кеңейтілген мәжіліс өткізілді. Аталған жиын облыс әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбековтың жұмыс сапары шеңберінде ұйымдастырылып, онда ауданның 2026 жылға арналған әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері, су шаруашылығы саласындағы қазіргі ахуал, егіс науқанының орындалу деңгейі, су үнемдеу технологияларын енгізу қарқыны және инфрақұрылымдық жобалардың іске асырылу барысы жан-жақты қаралды. Басқосуға аудан әкімінің орынбасары Бердешов Жұмасұлтан Оразбекұлы, ауылдық округ әкімдері, салалық мекеме басшылары және ірі шаруашылық құрылымдарының жетекшілері қатысты.

Жиын барысында су үнемдеу технологияларын енгізу бағытындағы жұмыстарға ерекше назар аударылды. 2026 жылы бұл технологияларды 8 мың гектар алқапқа енгізу жоспарланған болса, бүгінгі таңда 7 959,3 гектар жер қамтылып, жоспарлы көрсеткішке толықтай жақындағаны атап өтілді. Аталған жобаларды жүзеге асыруға «КазКиоти», «Нөсер», «Жәрдем АС», «Казкрахмал» және «Агротехкредит» сынды ұйымдар тартылған. Сонымен қатар кейбір мердігер мекемелердің жұмыс қарқыны жеткіліксіз екені көрсетіліп, әсіресе «БНК групп» компаниясының міндеттемелерді орындау деңгейіне қатысты сын-ескертпелер айтылды. Осыған байланысты жауапты тұлғаларға нақты тапсырмалар беріліп, жұмысты жеделдету міндеттелді.

Көктемгі дала жұмыстарының барысы да жан-жақты сараланды. Биыл аудан бойынша 58 мың гектар егіс алқабын игеру жоспарланған. Негізгі дақылдардың қатарында мақта, жүгері, күріш және жоңышқа бар. Қазіргі уақытта мақта, жүгері және бақша дақылдарын егу жұмыстары агротехникалық талаптарға сәйкес жүргізілуде және жоспарлы межеден ауытқу байқалмайды. Егіс науқанының уақытылы әрі сапалы орындалуы үшін қажетті материалдық-техникалық ресурстармен қамтамасыз ету мәселесі де назардан тыс қалған жоқ.

Ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерін қолдау мақсатында биыл шаруаларға 2 630 тонна дизель отыны бөлініп, минералды тыңайтқыштар жеткізу жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. Сонымен қатар «Кең дала» бағдарламасы аясында 253 шаруашылыққа жалпы сомасы 2,31 млрд теңгені құрайтын жеңілдетілген несие берілген. Бұл қаржылай қолдау көктемгі дала жұмыстарын уақтылы жүргізуге және өндіріс көлемін арттыруға мүмкіндік беріп отыр.

Мәжілісте су ресурстарын тиімді басқару мәселесі негізгі тақырыптардың бірі болды. Осыған орай, суды көп қажет ететін күріш дақылының көлемін қысқарту және оның орнына су тұтынуы төмен жүгері егісін ұлғайту жөнінде шешім қабылданғаны айтылды. Сонымен бірге аудан шаруашылықтарының басым бөлігі «Қазсушар» РМК-мен су жеткізу бойынша келісімшарттар жасасып, су пайдалану тәртібі реттелген.

Су шаруашылығы саласындағы нақты көрсеткіштерге тоқталсақ, Шардара су қоймасындағы су көлемі қазіргі таңда 5 132 млн текше метрді құрап, өткен жылмен салыстырғанда жоғары деңгейде қалыптасқан. Су келу және жіберу режимі бекітілген кестеге сәйкес реттелуде. Ауданға белгіленген су лимиті 964,7 млн текше метр көлемінде айқындалған, бұл егіс алқаптарын қажетті деңгейде сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Зиянкестерге қарсы фитосанитарлық іс-шаралар да күн тәртібінен түскен жоқ. Аудан бойынша 36 800 гектар жерге зерттеу жұмыстары жүргізіліп, анықталған ошақтарда шегірткеге қарсы химиялық өңдеу шаралары дер кезінде ұйымдастырылған. Бұл жұмыстар ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін сақтауға бағытталған маңызды қадамдардың бірі болып табылады.

Сонымен қатар инфрақұрылымды жаңғырту бағытындағы жобалар да талқыланды. Ислам даму банкінің қаржылай қолдауымен аудан аумағындағы 8 каналға қайта жаңғырту жұмыстары жүргізілуде. Жалпы құны 6,38 млрд теңгені құрайтын бұл жоба 2027 жылға дейін кезең-кезеңімен іске асырылып, нәтижесінде қосымша 910 гектар суармалы жер ауыл шаруашылығы айналымына енгізіледі деп күтілуде. Бұл өз кезегінде су ресурстарын тиімді бөлуге және егіс алқаптарының өнімділігін арттыруға ықпал етеді.

Әлемдік тәжірибеге сүйенсек, су ресурстарын тиімді пайдалану арқылы жоғары өнімділікке қол жеткізу көптеген дамыған аграрлық елдердің негізгі басымдықтарының бірі болып отыр. Мәселен, Қытай Халық Республикасында егіншілікте тамшылатып суару және дәлме-дәл (прецизионды) егіншілік технологиялары кеңінен енгізілген. Бұл әдістер суды үнемдеп қана қоймай, тыңайтқыштарды нақты мөлшерде жеткізу арқылы өнім көлемін арттыруға мүмкіндік береді. Әсіресе, құрғақ аймақтарда топырақ ылғалдылығын автоматты түрде бақылайтын жүйелер белсенді қолданылады.

Ал Америка Құрама Штаттарында ірі фермерлік шаруашылықтарда жаңбырлатып суару жүйесінің заманауи түрлері, оның ішінде орталық айналмалы (center pivot) қондырғылар кеңінен таралған. Бұл технологиялар спутниктік деректер мен цифрлық басқару жүйелерімен біріктіріліп, суды нақты қажеттілікке қарай бөлуге мүмкіндік береді. Нәтижесінде су шығыны азайып, егін өнімділігі тұрақты түрде жоғары деңгейде сақталады.

Жиын қорытындысында су ресурстарын ұтымды пайдалану, егіс құрылымын әртараптандыру, су үнемдеу технологияларын кеңейту және агроөнеркәсіптік кешенді дамыту бағытындағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастыру қажеттігі атап өтілді. Жауапты сала басшылары мен мердігер ұйымдарға нақты тапсырмалар жүктеліп, олардың орындалуы қатаң бақылауда болатыны ескертілді.