ҚАЗАҚСТАННЫҢ ТҰРАҚТЫ ӘРІ ӘДІЛЕТТІ БОЛАШАҒЫНЫҢ НЕГІЗІН ҚАЛАЙДЫ

«Әділет» партиясының сайлауалды бағдарламасында алдағы бес жылға арналған жеті флагман мақсаты – елдің әлеуметтік жағдайын жақсарту, экономиканы күшейту және Қазақстанның жаңа сын-қатерлерге дайын болуын қамтамасыз етуге бағытталған кешенді бағдарын талдап көрдік. Бұл мақсаттардың әрқайсысы жеке бір саланы қамтығанымен, түпкі мәні бір – азаматтардың тұрмыс сапасын арттыру, әділетті қоғам қалыптастыру және елдің орнықты дамуына жағдай жасау.

Бірінші мақсат – әр отбасыға жайлы тұрғын үй жағдайын жасау.

Тұрғын үй – адамның қауіпсіздігі мен отбасының тұрақтылығының негізгі кепілі. Сондықтан Қазақстанның әр азаматына орта есеппен 30 шаршы метр тұрғын үй қамтамасыз етуге ұмтылу – әлеуметтік маңызы зор міндет. Бұл тек жаңа үйлер салумен шектелмеуі керек. Тозығы жеткен және апатты үйлердегі азаматтарды жаңа баспанамен қамту, үлестік құрылыста қиындыққа тап болған отбасылардың мәселесін шешу де маңызды.

Бұл мақсат жүзеге асса, мыңдаған отбасы қауіпсіз әрі жайлы үйге ие болып, тұрғын үй мәселесі азаматтардың әлеуметтік тұрақтылығына кедергі болмайды. Ең бастысы – тұрғын үй саясаты халықтың нақты қажеттілігіне бағытталуы тиіс.

Екінші мақсат – әр қазақстандықтың өмір сүру ұзақтығын арттыру.

Елдің басты байлығы – адам. Сондықтан өмір сүру ұзақтығын кемінде 77 жасқа жеткізу жөніндегі мақсат азаматтардың денсаулығын қорғауды мемлекеттік саясаттың негізгі басымдығына айналдыруды көздейді.

Мұнда денсаулық сақтау жүйесін ауруды емдеуге ғана емес, оның алдын алуға бағыттау өте маңызды. Ерте диагностика, профилактика, жүрек-қан тамырлары ауруларының алдын алу, ана мен бала денсаулығын қорғау – халықтың өмір сапасына тікелей әсер ететін бағыттар.

Сапалы медицина тек ірі қалаларда емес, ауылдық жерлерде де қолжетімді болуы қажет. Әр азаматтың тұрғылықты жеріне қарамастан медициналық көмек алу мүмкіндігі – әділетті қоғамның негізгі көрсеткіштерінің бірі.

Үшінші мақсат – еңбек етемін деген әр адамға сапалы жұмыс орнын қамтамасыз ету.

Жұмыс – тек табыс көзі емес, адамның қоғамдағы орны мен әлеуметтік тұрақтылығының негізі. Сондықтан 1 миллион сапалы жұмыс орнын құру – экономикалық қана емес, әлеуметтік тұрғыдан да маңызды міндет.

Бұл жерде жұмыс орындарының саны ғана емес, сапасы да шешуші мәнге ие. Ресми еңбек шарты, қауіпсіз еңбек жағдайы, тұрақты жалақы және нақты зейнетақы аударымдары әр жұмыскердің негізгі кепілдігі болуы керек.

Еңбек қатынастарын цифрлық мониторинг арқылы бақылау жұмысшылардың құқықтарын қорғауға және көлеңкелі жұмыспен қамтуды азайтуға мүмкіндік береді. Еңбек адамының құқығы қорғалған жерде ғана әділетті экономика қалыптасады.

Төртінші мақсат – орта бизнесті күшейту арқылы орта тапты қалыптастыру.

Күшті орта бизнес – тұрақты экономиканың тірегі. Сондықтан экономикадағы орта бизнестің үлесін 20 пайызға жеткізу туралы мақсат елдің экономикалық құрылымын әртараптандыруға мүмкіндік береді.

Мемлекет жеке кәсіпкерлік тиімді жұмыс істей алатын салалардан біртіндеп шегініп, бизнеске артық әкімшілік қысымды азайтуы қажет. Кәсіпкерлердің қаржыландыруға, мемлекеттік тапсырысқа және нарыққа тең қол жеткізуі – бәсекелестікті арттыратын маңызды шарт.

Өнімділігі мен табысы жоғары орта бизнес көбейген сайын жаңа жұмыс орындары ашылып, халықтың табысы артады, орта тап нығаяды. Ал қуатты орта тап – әлеуметтік тұрақтылық пен экономикалық дербестіктің маңызды негізі.

Бесінші мақсат – ауыл халқының табысын арттырып, ауылдың әлеуетін ашу.

Қазақстанның ауылдары – елдің азық-түлік қауіпсіздігінің, агроөнеркәсіптік өндірістің және ұлттық экономиканың маңызды бөлігі. Сондықтан ауыл тұрғынының табысын арттыру – тек ауыл саясаты емес, тұтас елдің экономикалық болашағына қатысты мәселе.

1 миллион ауыл тұрғынының табысын сапалы арттыру мақсаты ауылдағы азаматтарға жаңа мүмкіндік беруге бағытталған. «Ауыл аманаты» сияқты бағдарламалар арқылы төмен пайызды шағын несие беру – өз кәсібін бастағысы немесе шаруашылығын кеңейткісі келетін азаматтарға нақты қолдау.

Ең бастысы – ауыл тұрғынын тек әлеуметтік көмек алушы ретінде емес, өз кәсібін жүргізетін, табыс табатын және жергілікті экономиканы дамытатын белсенді азамат ретінде қарастыру. Ауылда кәсіп көбейсе, жұмыс орындары ашылып, халықтың тұрмыс деңгейі де көтеріледі.

Алтыншы мақсат – азық-түлік және энергетикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету.

Қазіргі әлемдегі геосаяси және экономикалық өзгерістер кез келген мемлекеттің азық-түлік пен энергия қауіпсіздігіне ерекше мән беруі керектігін көрсетті. Қазақстан табиғи ресурстары мол ел болғанымен, бұл әлеуетті толық әрі тиімді пайдалану маңызды.

Азық-түлік өндірісіндегі дербестікті арттыру, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеу, энергетикалық жүйені жаңғырту – экономикалық тәуелсіздіктің маңызды шарттары.

Мұнай өндірісінің тұрақтылығын сақтау, жаңартылатын энергия көздерінің үлесін арттыру, атом энергетикасының негізін қалыптастыру және елдің барлық аумағын сенімді энергия жүйесімен қамту – ұзақ мерзімді энергетикалық қауіпсіздікке бағытталған қадамдар.

Сонымен бірге машина жасау, мұнай-химия, химия, фармацевтика және IT сияқты өңдеу салаларын дамыту Қазақстан экономикасын шикізатқа тәуелділіктен біртіндеп арылтып, жоғары технологиялы өндірістер мен сапалы жұмыс орындарын көбейтуге мүмкіндік береді.

Жетінші мақсат – жаңа экономикаға және болашақ кәсіптеріне дайын ұрпақ қалыптастыру.

Жасанды интеллект пен цифрлық технологиялар еңбек нарығын түбегейлі өзгертіп жатыр. Сондықтан Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігі тек табиғи ресурстарға емес, ең алдымен білімді әрі жаңа технологияларды меңгерген азаматтарға байланысты болады.

Кемінде 5 миллион қазақстандыққа жасанды интеллект құралдарымен жұмыс істеуді үйрету – осы өзгерістерге қоғамның барынша кең бөлігін дайындауға бағытталған маңызды қадам. Бұл жұмысты тек студенттермен немесе IT мамандарымен шектемеу керек. Мектеп оқушысы, студент, мұғалім, мемлекеттік қызметші, кәсіпкер немесе кез келген еңбек адамы жаңа технологияларды меңгеруге мүмкіндік алуы тиіс.

Мектеп бағдарламасына AI негіздерін енгізу, жоғары оқу орындарындағы AI-Sana бағдарламасын дамыту және ересектерді қайта даярлау – адам капиталына салынған инвестиция. Ең маңыздысы – мұндай мүмкіндік тек Астана мен Алматыда емес, барлық өңірде қолжетімді болуы қажет.

Жеті мақсат – біртұтас даму бағыты.

Бұл жеті мақсатты бір-бірінен бөлек қарауға болмайды. Жайлы тұрғын үй – адамның тұрмыс сапасын арттырады. Сапалы медицина – оның денсаулығы мен өмірін қорғайды. Жақсы жұмыс – тұрақты табысқа жол ашады. Дамыған орта бизнес – орта тапты күшейтеді. Ауылдағы табыстың өсуі – өңірлердің әлеуетін ашады. Азық-түлік пен энергетикалық қауіпсіздік – мемлекеттің экономикалық дербестігін нығайтады. Ал жаңа технологиялар мен жасанды интеллектіні меңгерген азаматтар – Қазақстанның болашақтағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз етеді.

Сондықтан Әділет партиясының бұл бағдарламасын халықтың күнделікті мәселелерін шешуге және елдің ұзақ мерзімді дамуына бағытталған өзара байланысты міндеттер жүйесі ретінде бағалауға болады.

Бағдарламаның маңызды ерекшелігі – нақты сандық көрсеткіштер арқылы мақсат қоюы. 30 шаршы метр тұрғын үй, 77 жас өмір сүру ұзақтығы, 1 миллион сапалы жұмыс орны, орта бизнестің 20 пайыздық үлесі, 1 миллион ауыл тұрғынының табысын арттыру және 5 миллион азаматты жасанды интеллект дағдыларына оқыту секілді көрсеткіштер атқарылған жұмысты бағалауға мүмкіндік береді.

Ендігі маңызды мәселе – осы мақсаттардың нақты әрі әділ жүзеге асырылуы. Ол үшін ашықтық, қоғамдық бақылау, жауапкершілік және азаматтармен тұрақты диалог қажет. Халықтың сенімі нақты нәтижемен бекемделеді.

Әділет партиясының жеті мақсатының түпкі мәні де осында: мемлекеттің даму көрсеткіштерін ғана емес, әрбір қазақстандықтың өмір сапасын жақсарту. Әділетті қоғам – әр отбасының баспанасы бар, әр азаматтың сапалы медицинаға қолы жететін, еңбек еткен адамның табысы мен құқығы қорғалатын, кәсіпкерге мүмкіндік берілетін, ауыл мен қала арасындағы алшақтық азаятын және әр адам болашақтың технологияларына бейімделе алатын қоғам. Осындай нақты нәтижеге бағытталған жүйелі жұмыс қана Қазақстанның тұрақты әрі әділетті болашағының негізін қалайды.