КӨП ОТБАСЫНЫҢ ШЫРҚЫ БҰЗЫЛҒАНДЫҚТАН «ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТ ТУРАЛЫ» ЗАҢ ҚАБЫЛДАНДЫ
Мемлекет басшысы «Психологиялық қызмет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына қол қойды. Аталған заңның негізгі мақсаты – елімізде психологиялық қызмет көрсету саласын құқықтық тұрғыдан реттеу, халыққа көрсетілетін психологиялық көмектің сапасын арттыру, азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сондай-ақ психологиялық қызмет көрсететін мамандардың кәсіби жауапкершілігін нақтылау болып табылады.
Заңда психологиялық қызметтің қағидаттары, психологтардың құқықтары мен міндеттері, кәсіби әдеп нормалары, құпиялылық талаптары, психологиялық көмек көрсету тәртібі және осы саладағы мемлекеттік бақылау тетіктері айқындалған. Сонымен қатар, психологиялық қызметтің білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қорғау және өзге де салаларда көрсетілу ерекшеліктері белгіленген.
Соңғы жылдары қоғамда өзін психолог, коуч немесе түрлі «менторлық» қызмет көрсетуші ретінде таныстырып, арнайы білімі мен кәсіби даярлығы жоқ адамдардың саны едәуір артты. Әлеуметтік желілерде жалған ғылыми тұжырымдарға, эмоционалдық манипуляцияларға және дәлелденбеген әдістерге негізделген қызметтер кеңінен таралып, көптеген азаматтардың қаржылық, психологиялық және әлеуметтік қиындықтарға тап болуына себеп болды. Кейбір жағдайларда мұндай жалған мамандар адамдарды кәсіби медициналық немесе психологиялық көмектен бас тартуға итермелеп, отбасы ішіндегі қатынастардың бұзылуына, ерлі-зайыптылар арасындағы жанжалдардың күшеюіне, балалар тәрбиесіне қатысты қате шешімдердің қабылдануына және азаматтардың психикалық денсаулығына кері әсер етуіне ықпал етті.
Әсіресе, отбасы мәселелері бойынша ғылыми негізі жоқ кеңестердің берілуі ерлі-зайыптылардың ажырасуына, ата-ана мен бала арасындағы сенімнің әлсіреуіне, тұрмыстық жанжалдардың ушығуына және қоғамдағы отбасы институтының әлсіреуіне әсер еткен жағдайлар да кездесті. Сондай-ақ, кейбір коучтар адамдарды қомақты қаражат төлеуге мәжбүрлейтін психологиялық тәуелділік қалыптастырып, жеке өміріне заңсыз араласу, діни немесе эзотерикалық сипаттағы көзқарастарды психологиялық әдіс ретінде ұсыну секілді әрекеттерге барғаны туралы қоғамда кеңінен талқыланған мысалдар болды.
Осы тұрғыдан алғанда, «Психологиялық қызмет туралы» Заңның қабылдануы – азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, кәсіби психологтардың мәртебесін нығайтуға және халыққа сапалы, ғылыми негізделген психологиялық көмек көрсету жүйесін қалыптастыруға бағытталған маңызды құқықтық қадам. Заң психологиялық қызмет көрсету саласындағы жауапкершілікті күшейтіп, кәсіби стандарттарды енгізуге, халықтың сенімін арттыруға және жалған мамандардың қызметінен туындайтын қауіптердің алдын алуға мүмкіндік береді.
Сонымен бірге, заңның қабылдануы барлық коучтар мен психологтардың қызметіне теріс баға беру дегенді білдірмейді. Қазақстанда жоғары білімді, кәсіби этиканы сақтайтын және дәлелді психологиялық әдістерді қолданатын білікті мамандар да аз емес. Сондықтан заңның негізгі міндеттерінің бірі – кәсіби қызметті заң аясында дамыту, ал азаматтарды біліксіз әрі жауапсыз қызмет көрсетушілерден қорғау болып табылады.
